Yeni Başlayanlar İçin Satranç Nasıl Oynanır

Satranç iki kişiyle oynanır; biri beyaz taşları, diğeri siyah taşları alır. Satranç tahtası 64 kareden oluşur, yarısı açık yarısı koyudur ve her oyuncu on altı taşla başlar: bir şah, bir vezir, iki kale, iki fil, iki at ve sekiz piyon. İlk hamleyi her zaman Beyaz yapar, sonra oyuncular sırayla birer hamle oynar. Amacın rakibinin şahını tuzağa düşürmek: şah tehdit altında olacak ve kaçacak yeri kalmayacak. Bu konuma şah mat denir ve oyunu anında kazandırır.

1. Adım: Tahtayı diz

Satranç tahtasını, her oyuncunun sağ köşesinde açık renk bir kare kalacak şekilde koy. Arka sıra köşelerden içeri doğru dolar: kale, at, fil, sonra ortadaki iki karede vezir ve şah. Herkesin unuttuğu tek kural vezirle ilgili: vezir her zaman kendi renginde başlar, beyaz vezir açık kare d1'de, siyah vezir koyu kare d8'de. Şah onun yanındaki kareyi alır ve sekiz piyon ikinci sırayı doldurur. Her adımı kendi diyagramıyla görmek istersen, ayrı bir satranç tahtası dizilişi rehberi var.

2. Adım: Her taşın nasıl oynadığını öğren

Altı çeşit taş var ve her biri kendine göre hareket eder. Taşın, rakip bir taşın durduğu kareye gidince onu alır ve alınan taş tahtadan çıkar. Kendi taşlarından birinin durduğu kareye asla gidemezsin.

Şah

Şah her yöne, düz ya da çapraz, tam olarak bir kare gider. Tahtadaki en önemli taştır: onu kaybedersen oyunu kaybedersin. Şah, rakip bir taşın tehdit ettiği kareye asla gidemez.

Vezir

Vezir en güçlü taştır. Düz bir çizgi üzerinde istediği kadar gider: ileri, geri, yana ya da çapraz. Onu durduran tek şey yoluna çıkan başka bir taştır; vezir taş atlayamaz.

Kale

Kale düz çizgilerde istediği kadar ilerler: yukarı, aşağı, sola ya da sağa. İki kaleniz var ve oyuna köşelerden başlarlar. Boş bir tahtada kale, bulunduğu her kareden on dört kareyi tehdit eder. Şah ve kale, yalnız bir şaha karşı zorunlu mattır; kale oyun sonlarının bu kadar çok partiyi belirlemesinin sebebi de budur.

Fil

Fil istediği kadar ilerler ama sadece çaprazlar boyunca. Yani her fil bütün oyunu tek bir renkte geçirir: sizin fillerinizden biri açık karelerde, diğeri koyu karelerde yaşar. İkisi birlikte satranç tahtasının tamamını kapsar.

At

At L şeklinde hareket eder: bir yönde iki kare, sonra yana bir kare. Zıplayan tek taş odur; yolunda duran taşların hiçbir etkisi yoktur. At her zaman ayrıldığı karenin ters rengindeki bir kareye iner; merkezden sekiz karesi vardır, köşeden ise sadece iki.

Piyon

Piyon bir kare ileri gider, ilk hamlesinde ise iki kare. Ama alması farklıdır: çapraz olarak bir kare ileri. Piyon asla geri gidemez, bu yüzden her piyon hamlesi kalıcıdır. Satranç tahtasının en uzak sırasına ulaşan piyon, aynı hamlede vezir, kale, fil ya da at olur. Bu kuralın adı terfi ve aşağıda anlatılıyor.

3. Adım: Şah ve şah mat

Bir taş rakip şaha saldırdığında buna şah denir. Şaha hemen bir sonraki hamlede karşılık vermek zorunludur ve sadece üç karşılık vardır: şahı güvenli bir kareye götürmek, saldırıyı başka bir taşla kapatmak ya da saldıran taşı almak. Üçü de mümkün değilse şah mat olur ve oyun anında biter. Şah aslında hiçbir zaman alınmaz; tuzağın kendisi oyunun sonudur. Diyagram en sık göreceğiniz deseni gösteriyor: şahın kendi piyonlarıyla çevrelendiği son yatay matı.

4. Adım: Üç özel hamle

Rokta şahınız bir kaleye doğru iki kare gider, kale de şahın diğer tarafına atlar: tek hamle, iki taş. Sadece şah ve o kale henüz hiç oynamamışsa, aralarındaki kareler boşsa, şah şah tehdidi altında değilse ve saldırı altındaki bir kareden geçmiyorsa yapılabilir. Oyun başına bir kez rok yapabilirsiniz ve bunu erken yapmak neredeyse her zaman doğrudur, çünkü şahınızı güvenli bir yere sokar.

Terfi: son yataya ulaşan piyon anında vezir, kale, fil ya da at olur ve neredeyse herkes vezir seçer. Geçerken alma ise nadir olanı: rakip piyon iki kareli ilk hamlesini kullanıp doğrudan sizin piyonunuzun yanına indiğinde, onu sanki tek kare ilerlemiş gibi alabilirsiniz, ama sadece hemen bir sonraki hamlede. Üç koşul ve deneyebileceğiniz bir tahta geçerken alma sayfasında.

5. Adım: Oyunlar kazanan olmadan nasıl biter

Her oyun şah matla bitmez. Sırası gelen oyuncunun hiçbir kurallı hamlesi yoksa ama şahı tehdit altında değilse, bu pattır: diğer tarafın koca bir ordusu kalmış olsa bile beraberlik. Oyunlar ayrıca anlaşmayla, aynı pozisyonun üç kez tekrarlanmasıyla ya da iki tarafın da mat yapmaya yetecek taşı kalmadığında beraberlikle biter. Yeni başlayanlar için pratik ders: büyük farkla kazanırken, mat gerçekten ortaya çıkana kadar rakip şaha her zaman bir kurallı hamle bırakın. Beraberlik kurallarının tam listesi satranç kuralları sayfasında.

6. Adım: İlk oyununuz için beş alışkanlık

Kuralların hepsi bu kadar. Oynamadan önce, yeni başlayanların oyunlarını kazandıran beş alışkanlık:

1. 1.Merkezdeki dört kare için savaşın (d4, d5, e4, e5). Taşlar en iyi işi ortadan yapar.
2. 2.Atlarınızı ve fillerinizi erken çıkarın. Hâlâ başlangıç karesinde duran taş oyunda değildir.
3. 3.Onuncu hamleye kadar rok yapın: hiç oynamamış üç piyonun arkasındaki şah, erken saldırıların çoğundan güvendedir.
4. 4.Vezirinizi çok erken çıkarmayın. Rakibiniz ona saldırarak bedava hamleler kazanır.
5. 5.Her hamleden önce bir saniye durun: rakibinizin son hamlesi neye saldırdı?

Yeni başlayanların oyunları savunmasız bırakılan taşlarla belirlenir; bu yüzden her hamleden önce rakibinizin son hamlesinin saldırdığı her taşı kontrol edin. İlk on hamlede daha derine inmeye hazır olduğunuzda, yeni başlayanlar için en iyi satranç açılışları serisi tam buradan devam ediyor.

7. Adım: Kendiniz deneyin

Tahtada çözeceğiniz iki pozisyon: önce atın L hamlesi, sonra tek hamlede mat.

Yeni başlayanların soruları

Devam et: satranç kuralları ve satranç tahtası dizilişi, adım adım.

Daha fazla satranç rehberi: Tüm satranç rehberleri · Satranç Kuralları

Bu sayfa başka dillerde: English · தமிழ் · हिन्दी · Hinglish · বাংলা · मराठी · Deutsch · Tiếng Việt · Polski · Bahasa Indonesia · Русский · ไทย · Italiano · Français · Español · Português · العربية