Satranç kuralları
Satranç Kuralları
Diziliş, taş hamleleri, özel hamleler, şah, şah mat ve beraberlikler
Satranç 64 kareli tahtada iki kişiyle oynanır; rakip şahı mat eden kazanır. Aşağıda bütün kurallar: diziliş, taşların hareketi, üç özel hamle, şah, mat ve beş berabere kuralı.
Satranç tahtası ve diziliş kuralları
Satranç tahtası, her oyuncunun sağ köşesinde açık renk bir kare olacak şekilde durur. Arka yatay köşelerden içeri doğru dolar: kale, at, fil, sonra vezir ve şah. Her vezir kendi renginde başlar; beyaz vezir açık renk d1 karesinde, siyah vezir koyu renk d8 karesinde. Her oyuncunun ikinci yatayında sekiz piyon durur. İlk hamleyi Beyaz yapar ve oyuncular sırayla birer hamle oynar. Sıra sendeyken hamle yapmak zorundasın (pas geçmek yok) ve kendi taşlarından tam olarak birini oynarsın (tek istisna roktur). Her adım kare kare satranç tahtası dizilişi rehberinde gösteriliyor.
Taşlar nasıl oynar: başvuru tablosu
| Taş | Nasıl oynar | Nasıl alır | Değeri |
|---|---|---|---|
| Şah | Her yöne bir kare | Oynadığı gibi alır; asla saldırı altındaki bir kareye gitmez | Oyunun kendisi |
| Vezir | Sekiz yönün hepsinde istediği kadar uzağa | Oynadığı gibi alır | 9 puan |
| Kale | Düz çizgiler boyunca istediği kadar | Hareket ettiği gibi | 5 puan |
| Fil | Çaprazlar boyunca istediği kadar | Hareket ettiği gibi | 3 puan |
| At | L şeklinde: iki kare, sonra bir kare yana; taşların üzerinden atlar | Hareket ettiği gibi | 3 puan |
| Piyon | Bir kare ileri; ilk hamlesinde iki kare; asla geri gitmez | Bir kare çapraz ileri | 1 puan |
Alma, taşınızı rakip taşın durduğu kareye götürmeniz demektir; o taş da satranç tahtasından çıkar. Sadece piyon farklıdır: düz gider ama çapraz alır. Puan değerleri değiş tokuşlar için kaba bir rehberdir: bir fil karşılığında kale vermek genelde iyi bir iştir, bir kale karşılığında vezir vermek genelde değildir. Her taşın hamlelerini satranç tahtası üzerinde öğrenmek için yeni başlayanlar için satranç nasıl oynanır anlatımını kullanın.
Üç özel hamle
Rok: tek hamlede şah bir kaleye doğru iki kare atlar ve kale şahın diğer tarafına konar. Dört koşul vardır, hepsi gereklidir:
- 1.Şah oyun boyunca henüz hiç oynamamış olmalı.
- 2.O kale de henüz hiç oynamamış olmalı.
- 3.Şahla kale arasındaki bütün kareler boş olmalı.
- 4.Şah şahta olmamalı, saldırı altındaki bir kareden geçmemeli ve böyle bir kareye inmemeli.
Kalenin saldırı altında olması sorun değildir; kısıtlama sadece şahın geçtiği kareler için geçerlidir.
Terfi: son yataya ulaşan bir piyon (Beyaz için 8., Siyah için 1.) aynı hamlede vezir, kale, fil veya at olur. Neredeyse her zaman doğru seçim vezirdir ve zaten bir veziriniz olması engel değildir: iki ya da üç vezir tamamen kurallara uygundur.
Geçerken alma: rakip piyon ilk hamlesinde iki kare ilerleyip tam sizin piyonunuzun yanına gelirse, sanki tek kare oynamış gibi onu alabilirsiniz; ama sadece hemen bir sonraki hamlede. Üç koşul ve deneyebileceğiniz bir satranç tahtası geçerken alma sayfasında.
Şah, şah mat, pat
Şah, şahınızın saldırı altında olması demektir. Buna tam o hamlede cevap vermelisiniz: şahı oynatın, saldırıyı kapatın ya da saldıran taşı alın. Kendi şahınızı şahta bırakan bir hamleyi asla yapamazsınız. Şah mat ise şahın saldırı altında olması ve bu üç cevabın da mümkün olmaması demektir: oyun orada biter ve saldıran taraf kazanır. Şah hiçbir zaman alınmaz; oyunu bitiren tuzağın kendisidir.
Pat farklıdır: hamle sırası olan oyuncunun kurallı hiçbir hamlesi yoktur ama şahı şahta değildir. Bu bir galibiyet sayılmaz. Beraberliktir ve kazanan taraf için en sık görülen kazadır; bu yüzden çok öndeyken, mat gerçekten gelene kadar rakip şaha her zaman kurallı bir hamle bırakın.
Beraberlik kuralları, hepsi
Bir satranç partisi beş şekilde beraberlikle bitebilir:
- 1.Pat.
- 2.Oyuncular beraberlikte anlaşır.
- 3.Aynı pozisyon üç kez tekrarlanır (üç kez tekrar).
- 4.Elli hamle boyunca hiçbir alma ve hiçbir piyon hamlesi yapılmaz (elli hamle kuralı).
- 5.Hiçbir tarafta mat yapmaya yetecek taş kalmamıştır: şaha karşı şah ya da şaha karşı şah ve tek bir fil veya at (yetersiz materyal).
Dokunma-oynama ve kural dışı hamleler
Turnuva kuralı şu: kendi taşlarından birine dokunursan, kurallı bir hamlesi varsa onu oynamak zorundasın; rakip taşa dokunursan, alabiliyorsan onu almak zorundasın. Sadece bir taşı düzeltmek istiyorsan, önce bunu söyle; kullanılan söz "j'adoube", yani "düzeltiyorum". Ev oyunlarında bu kural genelde gevşetilir, ama dostluk oyunundan önce dokunma-oynama kuralını konuşun, çünkü turnuvalarda her zaman uygulanır. Kural dışı bir hamle oynanırsa, konum geri alınır ve onun yerine kurallı bir hamle yapılır. İnternette bunların hiçbiri olmaz: satranç tahtası kural dışı hamleye zaten izin vermez.
Sık sorulan sorular
Piyon geri gidebilir mi?
Asla. Piyon geri çekilemeyen tek taştır, bu yüzden her piyon hamlesi kalıcıdır. Bir piyonu ileri sürmeden önce düşün.
Satrançta iki vezir olabilir mi?
Evet. Bir piyon son yatayı geçince terfi eder ve ilk vezirin hâlâ tahtada olsa bile vezir olabilir. İki, üç ya da daha fazla vezir kurallara uygundur.
Pat olunca kim kazanır?
Kimse. Pat beraberliktir. Sırası gelen oyuncunun kurallı hamlesi yoksa ve şahı şahta değilse, oyun hemen biter ve iki tarafa da yarım puan yazılır.
Rok yapmak zorunlu mu?
Hayır, rok isteğe bağlıdır. Yine de şahını güvene almanın genelde en iyi yolu odur, bu yüzden iyi oyuncular neredeyse her oyunda rok yapar.
Şah taş alabilir mi?
Evet. Şah, hareket ettiği gibi alır: her yöne bir kare. Tek sınır şu, rakip bir taşın baktığı kareye asla gidemez, yani sadece korunmayan taşları alabilir.
Daha fazlası: yeni başlayanlar için satranç nasıl oynanır, her adımı şemalı satranç tahtası dizilişi ve geçerken alma.
Daha fazla satranç rehberi: Tüm satranç rehberleri · Yeni Başlayanlar İçin Satranç Nasıl Oynanır · Satranç Dizilimi · Rok · Satranç Taş Değerleri · Pat ve Şah Mat · Online Satranç Saati
Bu sayfa başka dillerde: English · தமிழ் · हिन्दी · Hinglish · বাংলা · मराठी · Deutsch · Tiếng Việt · Polski · Bahasa Indonesia · Русский · ไทย · Italiano · Français · Español · Português · العربية