Satranç kuralları
Geçerken Alma
Özel piyon alması ve üç koşulu
Geçerken alma, iki karelik ilk hamlesini kullanıp yanınızdan hızla geçen rakip piyonu, sanki tek kare ilerlemiş gibi almanızı sağlar. Üç koşul vardır: rakip piyon iki kare ilerlemiş olmalı, aynı yatayda sizin piyonunuzun yanına inmeli ve siz hemen bir sonraki hamlede almalısınız.
Geçerken alma nedir
Bir piyon ilk hamlesinde bir kare yerine iki kare ilerleyebilir. Fransızca "geçerken" anlamına gelen en passant, yani geçerken alma, bu koşuyu kullanarak almadan kaçan piyona verilen cevaptır. Rakip piyonun iki karelik hamlesi onu tam sizin piyonunuzun yanına, aynı yataya getirirse, o piyonu sadece bir kare ilerlemiş gibi alabilirsiniz: piyonunuz rakip piyonun atladığı kareye çapraz gider ve rakip piyon satranç tahtasını terk eder. Diyagramda Siyah'ın piyonu d7'den d5'e sıçradı ve Beyaz'ın e5'teki piyonunun tam yanından geçti. Beyaz piyonu d6'ya oynayıp d5'teki piyonu kaldırabilir: alınan piyonun hiç bulunmadığı bir karede yapılan bir alma. Satrançta böyle işleyen tek alma budur.
Üç koşul
Her geçerken alma için şu üçünün hepsi gerekir, başka hiçbir şey değil:
- 1.Rakip piyon az önce tek hamlede iki kare ilerledi; bu da sadece ilk hamlesinde mümkündür.
- 2.Tam sizin piyonunuzun yanına, aynı yataya indi. Beyaz için bu her zaman 5. yatay, Siyah için 4. yataydır.
- 3.Almayı hemen, hemen bir sonraki hamlede yaparsınız. Başka bir şey oynarsanız bu hak oyunun geri kalanında yok olur.
Oyuncuların kaçırdığı koşul üçüncüsü: başka herhangi bir hamle oynarsanız alma oyunun sonuna kadar gider. Kuralın neyi kapsadığına da dikkat edin: sadece piyonlar. Bir at, fil, kale ya da vezir ne geçerken alma yapabilir ne de bu şekilde alınabilir.
Nasıl yazılır
Notasyonda geçerken alma, herhangi bir piyon alması gibi yazılır: alan piyonun indiği kareyle adlandırılır, alınan piyonun durduğu kareyle değil. Diyagramlardaki alma exd6'dır: e dikeyindeki piyon alır ve d6'ya varır. Bazen hamlenin ardına eklenmiş "e.p." görürsünüz, exd6 e.p. gibi; bu isteğe bağlıdır ve sadece ne olduğunu belirtir. Kare adları size yeni mi geliyor? 30 saniyelik özeti satranç tahtası kurulumu rehberinde bulursunuz.
Kural neden var
Geçerken alma, piyonun iki kareli ilk hamlesiyle birlikte, on beşinci yüzyıl civarında, bir piyonun rakip piyonun yanından alınma riski olmadan geçmesini engellemek için eklendi. Yüzyıllar boyunca piyonlar bir seferde ancak bir kare ilerleyebiliyordu. İki kareli ilk hamle, açılışı hızlandırmak için on beşinci yüzyıl civarında getirildi ve bir açık kapı yarattı: piyon artık kendisini almayı bekleyen rakip piyonun tam yanından koşup geçebiliyordu, eski kuralların hiç izin vermediği bir şey. Geçerken alma, eski almayı koruyarak bu açığı kapattı: yanından geçen piyon, sanki tek kare ilerlemiş gibi yine de alınabilir.
Geçerken alma zorunlu mu?
Hayır, satrançtaki her alma gibi isteğe bağlıdır. Reddedip başka herhangi bir kurallı hamle oynayabilirsiniz; sadece sonrasında bu seçeneği kaybedersiniz. İnternetin bu soruya en sevdiği cevap, geçerken almayı zorunlu ilan eden eski bir satranç şakasından gelir. Zorunlu değildir; tek dürüst dipnot şu: geçerken alma tek kurallı hamleniz olursa onu oynamak zorundasınız, tıpkı böyle bir durumdaki her hamle gibi. Bu nadirdir: şahın ve diğer bütün taşların kapalı olduğu, sadece geçerken almanın kurallı olduğu bir konum gerekir.
Kendiniz oynayın
Aşağıdaki satranç tahtasında almayı bir kez oynayın: piyonunuz e5'ten d6'ya gider ve d5'teki siyah piyon kalkar. Konum diyagramlardaki konumun aynısı. Siyah'ın piyonu az önce d5'e indi ve geçerken alma penceresi açık.
Siyah'ın d piyonu az önce iki kare ilerledi, e5'teki piyonunuzun tam yanından geçti. Onu geçerken alma ile alın.
Bir taşa dokun, sonra gideceği kareye dokun.
Geçerken alma soruları
Geçerken alma zorunlu mu?
Hayır, geçerken alma da diğer almalar gibi isteğe bağlıdır. Tek istisna her hamle için geçerli olanla aynı: tek kurallı hamleniz oysa onu oynamak zorundasınız.
Bir atı ya da fili geçerken alma ile alabilir misiniz?
Hayır. Geçerken alma sadece piyonlar arasında olur: bir piyon, iki kareli ilk hamlesini az önce yapmış rakip piyonu alır. Başka hiçbir taş bu şekilde ne alabilir ne de alınabilir.
Geçerken almayı hemen yapmak zorunda mısınız?
Evet. Bu hak sadece rakip piyonun iki kareli ilerlemesinden hemen sonraki hamlede vardır. Başka bir şey oynarsanız şans oyunun geri kalanında yok olur.
Geçerken alma ne demek?
Fransızcada "geçerken" demek, kabaca "an pa-SAN" diye okunur. Rakip piyon çift hamlesiyle sizinkinin yanından geçmeye çalıştı, siz de onu geçerken alırsınız, sanki tek kare ilerlemiş gibi.
Geçerken alma neden var?
Bir açık kapıyı kapatıyor. İki kareli ilk hamle oyunları hızlandırmak için on beşinci yüzyılda eklendiğinde, piyonlar tek kare ilerleseler kendilerini alacak rakip piyonların yanından koşup geçebiliyordu. Geçerken alma o almayı geri getirdi ve eski piyon yapısı mantığını bozulmadan korudu.
Devam edin: satranç kuralları ve yeni başlayanlar için satranç nasıl oynanır.
Daha fazla satranç rehberi: Tüm satranç rehberleri · Satranç Kuralları
Bu sayfa başka dillerde: English · தமிழ் · हिन्दी · Hinglish · বাংলা · मराठी · Deutsch · Tiếng Việt · Polski · Bahasa Indonesia · Русский · ไทย · Italiano · Français · Español · Português · العربية
