Satranç kuralları
Satranç Taş Değerleri
Hangi taş ne eder
Piyon 1, at 3, fil 3, kale 5, vezir 9. Satrançtaki neredeyse her almanın ardındaki soruyu yanıtlayan beş sayı: bu değişim benim işime yarar mı? İşte bu sayılar nereden geliyor, nasıl kullanılır ve hangi durumlarda doğruyu söylemeyi bırakır.
Değerler
| Taş | Değeri | Nasıl oynar |
|---|---|---|
| Şah | Oyunun kendisi | Her yöne bir kare |
| Vezir | 9 puan | Sekiz yönün hepsinde istediği kadar uzağa |
| Kale | 5 puan | Düz çizgiler boyunca istediği kadar |
| Fil | 3 puan | Çaprazlar boyunca istediği kadar |
| At | 3 puan | L şeklinde: iki kare, sonra bir kare yana; taşların üzerinden atlar |
| Piyon | 1 puan | Bir kare ileri; ilk hamlesinde iki kare; asla geri gitmez |
Ölçü birimi piyondur: diğer her şey piyonla ölçülür. Şahın bir sayısı yoktur, çünkü asla değişilemez; onu kaybetmek oyunu kaybetmektir, yani bedeli sonsuzdur. At ve fil birlikte hafif taşlar diye anılır; kaleler ve vezir ise ağır taşlar.
Sayılar nereden geliyor
Bu değerler, hareket alanı ve erişimin kısa yoldan ifadesidir. Açık bir satranç tahtasında kale nerede olursa olsun on dört kareyi kontrol eder; fil en iyi ihtimalle merkezden on üç, köşeden ise sadece yedi kareyi, üstelik hep tek renkteki kareleri. Atın sekiz karesi köşede ikiye iner. Vezir kale ile fili birleştirir ve 9 değeri (5 + 3 yerine) ikisini aynı anda yapabilmenin gücünü yansıtır. Aynı mantık piyonun 1 değerini de açıklar: satranç tahtasındaki en yavaş taştır. Ama sayı seni rahata alıştırmasın, çünkü son yataya ulaşan piyon vezire terfi eder ve bu tehdit oyun sonlarını tersine çevirir.
Değerleri değişimlerde kullanmak
Bir almanın matematiği basittir: verdiğinle aldığını karşılaştır. Sayılar eşitse takas başa baştır; eşit değilse biri kâr etmiştir. Bazı takaslar o kadar sık olur ki adları vardır:
- 1.Kaliteyi kazanmak: senin atın veya filin (3) karşılığında onların kalesi (5). Yaklaşık iki piyonluk kâr.
- 2.Hafif taş takası: at karşılığında fil (3'e 3), kâğıt üzerinde eşit; kimin daha memnun olduğuna pozisyon karar verir.
- 3.İki hafif taş (6) karşılığında bir kale ve bir piyon (6): sayıca eşit, ama oyun ortasında iki taş genelde daha güçlüdür.
- 4.Vezir (9) karşılığında iki kale (10): sayıyı kaleler kazanır, oyun sonunu da genelde onlar kazanır; vezir hedef ister, kaleler ise takım oyunu ister.
Değerler aynı zamanda tehditlerin sırasını da belirler. Bir vezire atla saldırmak gerçek bir tehdittir; vezir ya kaçmalı ya da zararına takas edilmelidir. Bir piyon tarafından güvenle korunan bir at, bazen vezirin saldırısını görmezden gelebilir: vezir alırsa piyon geri alır ve 9 puan 3 puana takas edilmiş olur. Atın güvende mi olduğuna yoksa kaçması mı gerektiğine yine pozisyon karar verir.
Sayıların yalan söylediği durumlar
Puanlar materyal için bir rehberdir. Sayma üç durumda işe yaramaz. Birincisi, aktiflik matematiğin önündedir: kendi piyonlarının arkasında sıkışmış bir kale, açık bir çaprazı tarayan bir filden daha az değerlidir, tablo ne derse desin. İkincisi, değerler pozisyona göre değişir; filler açık pozisyonlarda değer kazanır ve çoğu zaman ikili olarak en iyi çalışır, atlar kapalı pozisyonlarda değer kazanır, kaleler ise oyun sonunda dikeyler açıldıkça güçlenir. Üçüncüsü, şah mat her şeyin önündedir: mat için vezirini veren bir fedada 9 puan kaybedilmez, oyun kazanılır. Sonuca asla sayma karar vermez; sadece şah mat karar verir. Verilen materyal şah mat, zorunlu daha fazla materyal kazancı veya bir terfi olarak geri dönüyorsa feda doğrudur.
Doğru almayı seç
Aşağıdaki pozisyonda atın iki taşa birden çatal yapıyor. Bir alma 5 puan, diğeri 3 puan kazandırır.
Atın c7'deki kaleye ve e7'deki file saldırıyor. Daha değerli taşı al.
Bir taşa dokun, sonra gideceği kareye dokun.
Taş değeri soruları
Her satranç taşı kaç puan eder?
Piyon 1, at 3, fil 3, kale 5, vezir 9. Şahın bir sayısı yoktur çünkü asla takas edilemez: onu kaybetmek oyunu kaybetmektir.
Fil attan daha mı değerlidir?
İkisi de 3 sayılır ve hangisinin gerçekten daha iyi olduğu pozisyona bağlıdır: filler uzun çaprazların olduğu açık pozisyonları sever, atlar ise piyonların kilitlendiği kapalı pozisyonları sever. İki fil birlikte genelde biraz fazladan değer taşır; birçok oyuncu fil ikilisini kabaca yarım piyon sayar.
Şah kaç puan eder?
Hiç, ya da hepsi. Şah asla sayılmaz çünkü alınamaz ve takas edilemez; onu mat etmek oyunun amacıdır. Oyun sonunda savaşan bir taş olarak daha yavaş bir vezir gibi hareket eder ve aktiflik olarak çoğu zaman yaklaşık 4 puan değerinde kabul edilir.
Satrançta kalite nedir?
Bir kalenin fil veya at ile takas edilmesidir. Kaleyi veren taraf "kaliteyi kaybetmiş" olur, standart saymayla yaklaşık 2 puan. Bunu başka kazanımlar için bilerek yapmak kalite fedasıdır.
Kimin kazandığına puanlar mı karar verir?
Hayır. Puanlar takaslar için bir rehberdir, bir skor değil: sonda kimse onları toplamaz ve oyun sadece şah matla kazanılır. Tam bir vezir geride olan taraf, rakip şah mat olduğu anda kazanır.
Devam et: satranç kuralları, satranç notasyonu, hamleler nasıl yazılır ve yeni başlayanlar için satranç nasıl oynanır.
Daha fazla satranç rehberi: Tüm satranç rehberleri · Satranç Kuralları
Bu sayfa başka dillerde: English · தமிழ் · हिन्दी · Hinglish · বাংলা · मराठी · Deutsch · Tiếng Việt · Polski · Bahasa Indonesia · Русский · ไทย · Italiano · Français · Español · Português · العربية