Luật cờ vua
Luật cờ vua
Xếp quân, cách các quân cờ đi, nước đi đặc biệt, chiếu, chiếu hết và hòa
Cờ vua là trò chơi giữa hai người trên bàn cờ 64 ô; ai chiếu hết vua đối phương thì thắng. Dưới đây là toàn bộ luật: xếp bàn cờ, cách đi của từng quân, ba nước đặc biệt, chiếu, chiếu hết và năm luật hòa.
Luật về bàn cờ và cách xếp quân
Bàn cờ được đặt sao cho mỗi người chơi có một ô sáng ở góc bên phải mình. Hàng ngang cuối được xếp từ hai góc vào trong: xe, mã, tượng, rồi hậu và vua. Mỗi hậu bắt đầu trên ô cùng màu với mình, hậu trắng trên ô sáng d1, hậu đen trên ô tối d8. Tám tốt đứng trên hàng ngang thứ hai của mỗi người chơi. Trắng đi trước, và hai bên đi luân phiên từng nước đi một. Đến lượt thì bạn phải đi (không được bỏ lượt), và bạn đi đúng một quân cờ của mình (nhập thành là ngoại lệ duy nhất). Từng bước được chỉ rõ theo từng ô trong hướng dẫn cách xếp bàn cờ vua.
Các quân cờ đi thế nào: bảng tra cứu
| Quân cờ | Cách đi | Cách bắt quân | Giá trị |
|---|---|---|---|
| Vua | Một ô theo bất kỳ hướng nào | Giống như cách đi; không bao giờ vào ô đang bị tấn công | Cả ván cờ |
| Hậu | Bao xa cũng được, theo cả tám hướng | Giống như cách đi | 9 điểm |
| Xe | Đi bao xa cũng được theo đường thẳng | Bắt quân giống như khi đi | 5 điểm |
| Tượng | Đi bao xa cũng được theo đường chéo | Bắt quân giống như khi đi | 3 điểm |
| Mã | Đi hình chữ L: hai ô rồi rẽ ngang một ô; nhảy qua được các quân cờ khác | Bắt quân giống như khi đi | 3 điểm |
| Tốt | Một ô về phía trước; hai ô ở nước đi đầu tiên; không bao giờ đi lùi | Một ô chéo về phía trước | 1 điểm |
Bắt quân nghĩa là bạn đưa quân cờ của mình vào ô đang có quân đối phương, và quân đó rời khỏi bàn cờ. Chỉ có tốt là khác thường: nó đi thẳng nhưng bắt quân theo đường chéo. Số điểm chỉ là cách ước lượng khi đổi quân: đổi xe lấy tượng thường là có lợi, đổi hậu lấy xe thường là không. Muốn học cách đi của từng quân cờ ngay trên bàn cờ, hãy xem hướng dẫn chơi cờ vua cho người mới bắt đầu.
Ba nước đi đặc biệt
Nhập thành: chỉ trong một nước đi, vua nhảy hai ô về phía một quân xe và xe đứng sang phía bên kia của vua. Có bốn điều kiện, phải đủ cả bốn:
- 1.Vua chưa đi nước nào trong ván cờ.
- 2.Quân xe đó cũng chưa đi nước nào.
- 3.Mọi ô giữa vua và xe đều trống.
- 4.Vua không đang bị chiếu, không đi ngang qua ô bị đối phương khống chế, và không dừng lại ở ô như vậy.
Xe bị tấn công thì vẫn không sao; hạn chế này chỉ áp dụng cho các ô của vua.
Phong cấp: quân tốt đi đến hàng ngang cuối cùng (hàng 8 với Trắng, hàng 1 với Đen) sẽ trở thành hậu, xe, tượng hoặc mã ngay trong nước đi đó. Chọn hậu gần như luôn là đúng, và việc bạn đã có sẵn một quân hậu cũng không cản gì: có hai hay ba quân hậu là hoàn toàn hợp lệ.
Bắt tốt qua đường: khi một quân tốt đối phương đi hai ô ở nước đầu tiên và dừng ngay bên cạnh tốt của bạn, bạn được bắt nó như thể nó chỉ đi một ô, nhưng chỉ được làm ngay ở nước đi kế tiếp. Ba điều kiện và một bàn cờ để bạn thử có ở trang bắt tốt qua đường.
Chiếu, chiếu hết, hết nước đi
Chiếu nghĩa là vua của bạn đang bị tấn công. Bạn phải xử lý ngay trong nước đi đó: chạy vua, chắn đường tấn công, hoặc bắt quân đang chiếu. Bạn không bao giờ được đi một nước làm vua của chính mình bị chiếu. Chiếu hết nghĩa là vua bị tấn công và cả ba cách xử lý đều không làm được: ván cờ kết thúc ngay lúc đó, và bên tấn công thắng. Vua không bao giờ bị bắt; chính cái bẫy đó kết thúc ván cờ.
Hết nước đi (pat) thì khác: bên đến lượt không còn nước đi hợp lệ nào, nhưng vua của họ không bị chiếu. Đó không phải là thắng. Đó là hòa, và đây là tai nạn hay gặp nhất với bên đang thắng, nên khi bạn đang hơn quân rất nhiều, hãy luôn chừa cho vua đối phương một nước đi hợp lệ cho đến khi bạn chiếu hết thật sự.
Đầy đủ các luật hòa
Một ván cờ vua có thể kết thúc hòa theo năm cách:
- 1.Hết nước đi (pat).
- 2.Hai bên đồng ý hòa.
- 3.Cùng một thế cờ lặp lại ba lần (lặp thế ba lần).
- 4.Năm mươi nước đi liên tiếp trôi qua mà không có ai bắt quân và không có tốt nào di chuyển (luật năm mươi nước đi).
- 5.Không bên nào còn đủ quân cờ để chiếu hết: vua chọi vua, hoặc vua cùng một quân tượng hay một quân mã chọi vua (không đủ lực chiếu hết).
Chạm quân là phải đi và nước đi không hợp lệ
Luật thi đấu: chạm vào một quân cờ của mình thì bạn phải đi quân đó nếu nó còn nước đi hợp lệ; chạm vào quân cờ của đối phương thì bạn phải bắt quân đó nếu bắt được. Nếu bạn chỉ muốn sửa lại quân cờ cho ngay ngắn, hãy nói trước; từ cần nói là "j'adoube", hoặc đơn giản là "tôi sửa quân". Các ván chơi vui ở nhà thường không khắt khe chuyện này, nhưng hãy thống nhất luật chạm quân trước khi chơi, vì các giải đấu luôn áp dụng nó. Nếu ai đó đi một nước không hợp lệ, thế cờ được đặt lại như cũ và người đó phải đi một nước hợp lệ. Khi chơi trực tuyến thì không có chuyện này: bàn cờ đơn giản là không cho phép nước đi không hợp lệ xảy ra.
Câu hỏi thường gặp
Tốt có đi lùi được không?
Không bao giờ. Tốt là quân cờ duy nhất không thể lùi lại, vì vậy mọi nước đi của tốt đều là vĩnh viễn. Hãy suy nghĩ kỹ trước khi đẩy một con tốt.
Trong cờ vua có thể có hai hậu không?
Có. Khi một con tốt đến hàng ngang cuối cùng, nó được phong cấp, và nó có thể thành hậu ngay cả khi bạn vẫn còn hậu ban đầu. Hai, ba, hay nhiều hậu hơn đều hợp lệ.
Ai thắng khi hết nước đi (pat)?
Không ai cả. Hết nước đi (pat) là hòa. Nếu bên đến lượt đi không còn nước đi hợp lệ nào mà vua của họ lại không bị chiếu, ván cờ kết thúc ngay, mỗi bên được nửa điểm.
Nhập thành có bắt buộc không?
Không, nhập thành là tùy chọn. Tuy vậy đây thường là cách tốt nhất để đưa vua vào chỗ an toàn, nên kỳ thủ mạnh nhập thành trong gần như mọi ván.
Vua có bắt quân được không?
Có. Vua bắt quân đúng theo cách nó di chuyển, một ô về bất kỳ hướng nào. Hạn chế duy nhất là vua không bao giờ được đi vào ô mà quân cờ của đối phương đang tấn công, nên nó chỉ bắt được những quân không có ai bảo vệ.
Tìm hiểu sâu hơn: cách chơi cờ vua cho người mới bắt đầu, cách xếp bàn cờ vua với hình minh họa cho từng bước và bắt tốt qua đường.
Thêm hướng dẫn cờ vua: Tất cả hướng dẫn cờ vua · Cách chơi cờ vua cho người mới · Xếp bàn cờ vua · Nhập thành · Giá trị quân cờ · Hết nước đi (pat) và chiếu hết · Cờ vua chuyền tay chơi chung · Cách Phân Tích Ván Cờ Vua · Đồng hồ cờ vua trực tuyến
Trang này bằng ngôn ngữ khác: English · தமிழ் · हिन्दी · Hinglish · বাংলা · मराठी · Deutsch · Polski · Bahasa Indonesia · Русский · ไทย · Italiano · Français · Türkçe · Español · Português · العربية